Deze keer zijn we in de Oostvaardersplassen bij Lelystad, een prachtig Natura 2000-gebied aan de rand van het Markermeer.
Van verwondering naar dagelijks werk
Hans-Erik Kuypers werkt als boswachter bij Staatsbosbeheer in de Oostvaardersplassen, onderdeel van Nationaal Park Nieuw Land. Daarnaast organiseert hij, samen met andere staatsbosbeheerders en betrokkenen, al zo’n acht jaar het Vogelfestival. Inmiddels kent hij het gebied door en door, maar zijn eerste bezoek vergeet hij niet snel. Rijdend over de dijk tussen Almere en Lelystad keek hij uit over een enorm moerasgebied.
“Het hield maar niet op”, legt hij uit, “Geen bootjes, geen landbouw, bijna geen zichtbare menselijke invloed. Ik dacht echt: wat is dít voor gebied?”
Later ontdekte Hans-Erik hoe bijzonder het gebied is voor vogels. “Ik was vroeger meer van de planten. Die blijven tenminste stilzitten”, zegt hij grappend. “Maar hier springen de vogels er gewoon uit.”
Iedere keer iets anders te zien
Eén van Hans-Eriks’ favoriete plekken is een uitkijktoren aan de rand van de Oostvaardersplassen. Vanaf daar kijkt hij uit over riet, water en delen die tijdelijk droogvallen. Juist die afwisseling maakt de plek voor hem zo bijzonder. De ene keer vliegt er een zeearend voorbij, de andere keer staan er honderden lepelaars. “Je hoeft niets van vogels te weten; zo’n grote groep maakt vanzelf indruk.”
Dat gevoel wil Hans-Erik ook meegeven tijdens het Vogelfestival 2026. Met excursies en lezingen van deskundigen zoals Camilla Dreef kunnen beginnende én ervaren vogelaars het gebied ontdekken. Ook kunnen bezoekers met een gids in een ecokar verder het gebied in èn van dichtbij meemaken hoe vogels worden geringd. Voor Hans-Erik draait het festival vooral om één ding: “De vogels vieren.”
Natuur heeft soms een handje nodig
Dat er zoveel vogels leven in het gebied, gaat niet altijd vanzelf. In de Oostvaardersplassen werkt Staatsbosbeheer aan een afwisselend landschap. Dat is belangrijk, omdat iedere vogelsoort iets anders nodig heeft.
Zo werd in het moeras het waterpeil tijdelijk verlaagd om nieuw riet te laten groeien (zogenoemde moerasreset), waardoor er later meer baardmannetjes opdoken. Voor Hans-Erik is dat een voorbeeld van wat natuurbescherming kan opleveren.
“Je zorgt dat het leefgebied op orde is. Daarna vult de natuur het zelf in.” Tegelijkertijd gaat het niet met alle vogels goed. Juist daarom vindt Hans-Erik het belangrijk dat bezoekers begrijpen hoe kwetsbaar het gebied is.
Van kijken naar beschermen
Volgens Hans-Erik begint natuurbescherming met iets eenvoudigs: zelf ervaren hoe bijzonder een plek is. Als bezoekers het gebied zelf beleven en zien waarom vogels hier graag komen, begrijpen ze beter waarom de natuur beschermd moeten worden.
“Als ik iemand met een verrekijker tegenkom, vraag ik altijd: heb je nog iets moois gezien? Dan verschijnt er meteen een glimlach.”
Hij hoopt dat bezoekers (terug)komen, anderen enthousiast maken en zo ambassadeur worden voor de vogels en hun leefgebied. In de Oostvaardersplassen ben je als gast van harte welkom. In het IJsselmeergebied zijn meer gebieden om vogels te bekijken. Realiseer je dat je in een natuurgebied altijd te gast bent. Wil je weten wat er allemaal wel en niet mag? Hier vind je de gedragscode.
Op dit moment wordt het Natura 2000-beheerplan voor het IJsselmeergebied herzien. Dat doen we samen met betrokken partijen. Ook jij kunt op verschillende momenten je stem laten horen. Bekijk hier wanneer dat kan.
Foto door Staatsbosbeheer.